Seniorzy, którzy rano w dniu operacji nie przyjmą swojej zwykłej tabletki na nadciśnienie, rzadziej doświadczają groźnych spadków ciśnienia w trakcie zabiegu. Wynika to z badania opublikowanego w „The BMJ”, w którym wzięło udział ponad 2 tysiące pacjentów.

Dlaczego niskie ciśnienie podczas operacji jest problemem

Mniej więcej co trzeci zabieg chirurgiczny na świecie dotyczy osób w wieku 60 lat lub starszych, a wielu z nich codziennie przyjmuje leki obniżające ciśnienie. Starsi pacjenci są szczególnie podatni na niedociśnienie w czasie operacji, a to może prowadzić do ostrej niewydolności nerek, zawału serca, a nawet śmierci.

Dotychczasowe badania nie dawały jednoznacznej odpowiedzi. Część wskazywała, że odstawienie leków na dwa–trzy dni przed zabiegiem zmniejsza ryzyko niedociśnienia, inne nie wykazywały żadnej różnicy. Wytyczne kliniczne formułują w tej sprawie jedynie słabe zalecenia.

Jak przeprowadzono badanie

Naukowcy sprawdzali działanie dwóch często stosowanych grup leków: inhibitorów ACE oraz sartanów (ARB). Do badania zakwalifikowano 2012 pacjentów w wieku 60–80 lat (średnio 69 lat) z nadciśnieniem, którzy przyjmowali te leki przeciętnie od 10 lat. Wszyscy mieli przejść operację niekardiologiczną w znieczuleniu ogólnym w pięciu dużych szpitalach w Chinach.

Chorych losowo podzielono na dwie grupy. Pierwsza (1004 osoby) przyjęła rano swój zwykły lek, druga (1008 osób) otrzymała identyczną tabletkę placebo. Ani pacjenci, ani anestezjolodzy nie wiedzieli, kto co dostał.

Co wykazały wyniki

• Niedociśnienie wymagające leczenia wystąpiło u 31,2% pacjentów, którzy pominęli lek, wobec 45,5% u tych, którzy go przyjęli.
• Leki podnoszące ciśnienie (wazopresory) były potrzebne u 28,5% pacjentów w grupie bez leku i u 41,1% w grupie z lekiem.
• Epizody niedociśnienia trwały przeciętnie o 1,3 minuty krócej w grupie, która pominęła tabletkę.
• Nie stwierdzono istotnych różnic w niedociśnieniu po operacji, powikłaniach w ciągu 30 dni ani w śmiertelności.

Autorzy zaznaczają ograniczenia: badanie objęło starszych Chińczyków poddawanych operacjom o średniej długości, więc wyniki mogą nie dotyczyć zabiegów bardzo wysokiego ryzyka ani innych populacji. Pacjentów obserwowano tylko przez 30 dni. Jak stwierdził zespół badaczy: „Nasze ustalenia dostarczają dowodów o wysokiej pewności i będą podstawą przyszłych międzynarodowych wytycznych”.

Co to oznacza dla pacjentów w Polsce

Inhibitory ACE i sartany należą do najczęściej przepisywanych leków na nadciśnienie, więc temat dotyczy także wielu polskich seniorów. Badanie nie zmienia jednak automatycznie zaleceń obowiązujących w naszych szpitalach, a jego wnioski trzeba traktować jako jeden z argumentów w dyskusji o wytycznych.

W praktyce najważniejsza zasada pozostaje bez zmian: nie podejmuj samodzielnie decyzji o odstawieniu leków. Przed planowanym zabiegiem zapytaj lekarza prowadzącego lub anestezjologa, które tabletki przyjąć w dniu operacji, a których unikać. Zalecenia mogą zależeć od rodzaju zabiegu i stanu zdrowia, dlatego powinny być ustalone indywidualnie.

Źródło: Medical Xpress – „Pausing blood pressure meds on day of surgery benefits older adults”